Karavan ehliyeti: motokaravan ve çekme karavan için hangi sürücü belgesi gerekir?

Türkiye'de "karavan ehliyeti" adında ayrı bir sürücü belgesi sınıfı yoktur; hangi belgenin gerektiğini aracın cinsi ve ruhsatta yazan azami yüklü ağırlık belirler. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre B sınıfı, otomobil ve kamyonet (azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen yük taşıtı) kullanmaya ve 750 kg'a kadar hafif römork çekmeye yetki verir. Daha ağır bir çekme karavan için BE sınıfı ya da B sınıfına 96 koduyla işlenen ek eğitim/sınav gerekir.

B ehliyetle karavan kullanılır mı?

Yönetmeliğin 75. maddesi B sınıfını şöyle tanımlar: belge "otomobil ve kamyonet kullanacaklara" verilir. Aynı yönetmelikteki tanımlara göre otomobil, sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır; kamyonet ise azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen yük taşıtıdır. Bu yüzden ruhsatında otomobil ya da kamyonet (panelvan dahil) yazan ve 3.500 kg sınırını aşmayan bir motokaravan B sınıfıyla kullanılır.

Bilinmesi gereken bir ayrıntı var: yönetmelik "motorlu karavan"ı, yatacak yeri, masası, pişirme ve depolama imkânı bulunan M sınıfı SA kodlu özel amaçlı taşıt olarak ayrıca tanımlar; fakat 75. maddedeki sürücü belgesi sınıflarını sayarken motorlu karavanı adıyla anmaz. Karar verirken ruhsattaki araç cinsine, sınıfına ve azami yüklü ağırlığa bakmak gerekir. Hangi tip aracın hangi gövdeyle geldiğini karavan türleri yazısında bulabilirsiniz.

3.500 kg'dan ağır motokaravanlar

Yönetmelikte 3.500 kg'ın üzerindeki araçlar için iki sınıf vardır: C1, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ın üzerinde olan ve 7.500 kg'ı geçmeyen kamyon ve çekiciler için; C ise kamyon ve çekiciler için verilir. C1 ve C alacakların en az B sınıfı belge sahibi olması, C1 için 18, C için 21 yaşını bitirmiş olması gerekir. Metin bu sınıfları kamyon ve çekici üzerinden tanımladığı ve motorlu karavanı ayrıca saymadığı için, 3.500 kg'ı aşan bir motokaravan almadan ya da kiralamadan önce ruhsat bilgileriyle birlikte nüfus müdürlüğünden veya trafik tescil biriminden yazılı teyit almak en güvenli yoldur.

Çekme karavan için hangi ehliyet gerekir?

Çekme karavan mevzuatta bir römorktur. Belirleyici olan karavanın o günkü yükü değil, tescil belgesinde yazan azami yüklü ağırlığıdır. Yönetmeliğin ilgili hükümleri şöyle:

• 750 kg'a kadar (750 kg dahil): 86. maddeye göre B, C, C1, D ve D1 sınıfı belge sahipleri araçlarını azami yüklü ağırlığı 750 kg'a kadar olan hafif römork takarak da kullanabilir. Emniyet Genel Müdürlüğü de O1 sınıfı römork için ayrıca farklı bir sınıf belge gerekmediğini duyurmuştur.
• 750 kg'ın üzeri, 3.500 kg'a kadar: BE sınıfı gerekir. BE, B sınıfıyla kullanılan araçlara takılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen römork veya yarı römorktan oluşan birleşik araçlar içindir.
• B sınıfı + 96 kodu: 75. maddeye göre B sınıfı belge sahibi, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'ndeki eğitimi tamamlamak ya da yetenek ve davranış sınavını geçmek kaydıyla azami yüklü ağırlığı 4.250 kg'a kadar olan birleşik araçları da kullanabilir. Bu yetki sürücü belgesine 96 koduyla işlenir.
• 3.500 kg'ı geçen römork: B sınıfı araca takılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçen römorklar, katar ağırlığı 12.000 kg'ı geçmemek kaydıyla C1E sınıfına girer.

Avrupa'da yaygın olarak anlatılan "750 kg'dan ağır römork, toplam 3.500 kg'ı geçmiyorsa B yeter" kuralı Türkiye'deki yönetmelik metninde bu şekilde yer almaz; 750 kg'ı aşan çekme karavan için metinde yazan yollar BE sınıfı ve 96 kodudur.

BE ehliyet nedir, kimler alabilir?

BE, otomobil ya da kamyonetle 750 kg'dan ağır karavan çekmek isteyenlerin belgesidir. Yönetmeliğin 76. maddesine göre BE alacakların 18 yaşını bitirmiş ve B sınıfı sürücü belgesi sahibi olması gerekir. 87. maddeye göre B ve BE sınıfı belgeler 10 yıl, C1 ve C gibi sınıflar 5 yıl geçerlidir. Kurs süresi ve sınav içeriği için sürücü kursundan güncel bilgi alınmalıdır. Yeni sınıflara geçişten önce alınmış ve römork takma yetkisi veren eski belgeler yenilenirken, yönetmeliğin geçici 10. maddesi uyarınca yeni sınıfa "E" ibaresi eklenir.

Araç türüne göre gereken ehliyet

Araç	Gereken sürücü belgesi	Dayanak
Otomobil veya kamyonet olarak tescilli motokaravan (3.500 kg'a kadar)	B	Yönetmelik md. 75/e
Otomobil/kamyonet + 750 kg'a kadar çekme karavan	B	md. 86
Otomobil/kamyonet + 750 kg'ı aşan çekme karavan, birleşik araç 4.250 kg'a kadar	BE ya da B + 96 kodu	md. 75/e, 75/f
Otomobil/kamyonet + 3.500 kg'ı geçmeyen çekme karavan	BE	md. 75/f
B sınıfı araç + 3.500 kg'ı geçen römork (katar 12.000 kg'a kadar)	C1E	md. 75/ğ
3.500–7.500 kg arası kamyon sınıfı araç	C1	md. 75/g
7.500 kg üzeri kamyon sınıfı araç	C	md. 75/h
3.500 kg'ı aşan, "motorlu karavan" cinsinde tescilli araç	Yönetmelikte adıyla sayılmıyor; resmî birimden teyit edin	md. 3, 75

Kanun'un 39. maddesine göre sürücülerin, belgelerinin sınıfına göre yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmesi yasaktır; aynı madde bu kişilere araç kullandıran araç sahibi için de yaptırım öngörür.

Çekme karavanın tescili, plakası ve muayenesi

Yönetmelik römorkları ağırlığa göre sınıflar: O1 azami ağırlığı 750 kg'ı aşmayan, O2 ise 750 kg'ı aşan ancak 3.500 kg'ı aşmayan römorklardır.

• O2 (750 kg üzeri): Römorklar çeken araçtan ayrı tescil edilir, kendi tescil belgesi ve arkaya takılan tek plakası olur.
• O1 (750 kg'a kadar): Emniyet Genel Müdürlüğü'nün duyurusuna göre 1 Temmuz 2025'ten sonra üretilen (uygunluk belgesi düzenlenen) O1 römorklar noterde tescil edilip plaka alınarak trafiğe çıkarılabilir. Bu tarihten önce üretilenler 1 Ocak 2035'e kadar çeken aracın plakası takılarak tescilsiz kullanılabilir.
• Çeken aracın belgesi: Römork takacak araçların tescil belgesine çekeceği römorkun taşıma sınırı yazılır. Karavan almadan önce otomobilinizin ruhsatındaki bu değere bakın.
• Teknik değişiklik: Araçta yapılan teknik değişikliklerin 30 gün içinde tescil kayıtlarına işletilmesi zorunludur. Sonradan çeki demiri taktırılacaksa belgelendirme işlemini yetkili servise ve muayene istasyonuna danışın.
• Muayene: Römorklar ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir periyodik muayeneye tabidir. Hususi otomobillerde süre ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda birdir; kamyonet gibi diğer cinslerde ilk bir yaş sonunda ve yılda birdir. Motokaravanınızın hangi gruba girdiği ruhsattaki cinse bağlıdır.
• Sigorta: Kanun'un 102. maddesine göre çekicinin sorumluluk sigortası, römorkun sebep olduğu zarardan doğan sorumluluğu da kapsar. Karavanın kendi hasarı için kasko gibi ek güvenceleri sigortacınıza sorun.

Yola çıkmadan önce kısa kontrol

1. Motokaravanın ya da çeken aracın ruhsatındaki cins, sınıf ve azami yüklü ağırlığı okuyun.
2. Çekme karavanın azami yüklü ağırlığını 750 kg ve 3.500 kg eşikleriyle karşılaştırın.
3. Sürücü belgenizin arka yüzündeki sınıfları ve kodları kontrol edin.
4. Karavan kiralayacaksanız aynı bilgileri firmadan yazılı isteyin; ayrıntılar karavan kiralama rehberinde.

Belge tamamsa sıra yoldaki kurallarda: hız sınırları ve otoyol sınıfı için karavanla trafik kuralları, sınır ötesi yolculuk için karavanla yurt dışına çıkış yazısına, konaklama planı için karavan kamp alanları listesine bakabilirsiniz.

Bu yazı Kasım 2026'da; Karayolları Trafik Yönetmeliği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, araç muayenesi yönetmeliği ve Emniyet Genel Müdürlüğü duyurularının güncel metinlerine göre derlenmiştir. Hukuki danışmanlık değildir; mevzuat değişebilir, işlem yapmadan önce nüfus müdürlüğü, trafik tescil birimi veya noterden teyit alın.